Nalazi se na 15 km severozapadno od Sombora, a sa zapadne strane njegove
prostire se vrlo složena ravan Dunava – Monoštorski rit. Nastao je 1902.
godine skretanjem korita Dunava, koji je tekao pored samog sela. Tako je
Dunav udaljen od sela 3-5 kilometara, pa su Monoštoru ostali rukavci i
bare, koji su danas raj za ribolovce. Monoštor je postao centar
Monoštorskog rita, bogatim jelenskom i drugom divljaci, pa je lovni
turizam vrlo uspešan, a sam rit je pod zaštitom države. Granici se prema
zapadu preko Dunava sa selom Zmajevac u Baranji, prema severu sa atarom
Štrbac i Bezdanom, prema istoku sa šumom Kozara koju preseca asfaltirani
put Sombor-Bezdan i prema jugu niz reku Dunav sa selom Kupusina i
Apatinom, gradom kraj Dunava.
Monoštor je ostrvce okruženo dunavskim rukavcima i kanalima na koje se
stiže jedino prelaskom preko mostova – odatle i naziv »selo na 7 Dunava«.
Jedan most je postavljen na ulazu u selo sa strane od Sombora – takozvani
»Pislin most« koji je nad Velikim backim kanalom, drugi je na ulazu u selo
sa bezdanske strane – pontonski most, takodje preko Velikog backog kanala
i treci sa jugozapadne strane sela preko Kanala Dunav-Tisa-Dunav,
»Ciganski most«, koji spaja Monoštor sa njegovim šumama i vikend
naseljima. Ranije je postojao još jedan most u monoštorskom ataru u
blizini puta prema Somboru, postavljen preko Velikog backog kanala koji je
spajao tadašnje posede i salaše sa glavnim putem, ali je srušen tokom II
svetskog rata radi zaštite sela od neprijateljskih trupa.
Postoje i obeležene biciklisticke staze – Panonske staze mira, koje dolaze
preko Madjarske, Hrvatske, Vojvodine (Bezdan, Monoštor, Sombor – Novi Sad
itd.).
Što se tice dolaska u Monoštor vodenim putem, on je i najatraktivniji jer
pruža mogucnost uživanja u nebrojenim lepotama prirode sela i okoline. U
prošlosti, ne tako davnoj, Monoštor je imao pristanište za takozvane
dunavske dereglije i manje brodove. Dolaskom novijih vremena, uredjenjem
korita reke Dunav, izgradnjom odbrambenog nasipa za odbranu od poplava,
selu je privremeno oduzet glavni tok Dunava, tzv. Živi Dunav, koji je sada
nešto udaljeniji od sela, ali su ostali njegovi rukavci, ovde zvani
Dunavci. U Monoštor se trenutno može doci kanalom Bezdan – Becej i kanalom
Bezdan – Prigrevica. To su plovni putevi ogranicenih gabarita, a u kanal
se može uci u Bogojevu i Novom Sadu.
Još iz istorijata vodoprivrednih poduhvata da se primetiti da je plovidba
bila jedan od razloga prokopavanja kanala kroz mocvarne terene Backe. Tako
je i 1802. god. nastao kanal Backi Monoštor – Backo Gradište. Vec danas
izgradnjom kanala Rajna – Majna – Dunav, može se u Monoštor plovnim putem
doci i sa krajnjeg severa Evrope.
Programom revitalizacije Specijalnog rezervata prirode »Gornje Podunavlje«
bice omoguceno i osposobljavanje niza rukavaca Dunava za plovidbu camaca i
brodica, kako u ekonomske, tako i u svrhe razvoja seoskog turizma i
turizma uopšte.
STANOVNIŠTVO
Vecinu stanovnika, od ukupno 3920, cine hrvatski Šokci, ali ima i starih
madarskih, nemackih i srpskih porodica. Prosek godina monoštorskih žitelja
iznosi 40,1 godinu. Sama rec Šokac prema nekim izvorima znaci isto što i
„prebeg", „uskok", jer su prvi stanovnici, rimokatolicki ikavci, prebegli
iz Slavonije i Bosne ispred turske najezde. Smestili su se u neposrednoj
blizini madarskog grada tvrdave Bodrog i tu su ostali dugo posle madarskog
poraza 1526. godine. Tako su 1717. stanovnici Monoštora razvaljivali
Bodrošku tvrdavu i od njenih cigala gradili rimokatolicku crkvu. Noviji
doseljenici su se naseljavali koji kilometar dalje, na manjem poplavnom
terenu, pa je 1752. godine crkva preseljena, kao i celo staro selo.
NASELJE
Crkva je proširena 1806. godine, a sredinom 20. veka proglašena je
spomenikom kulture od velikog znacaja. Ima cetiri oltarske slike, jedna je
rad I. Loncarevica i pod zaštitom je države, kao i kip Žalosne gospe, dva
stara oltara i propovedaonica sa klasicistickom rezbarijom. Narod vrlo
uspešno održava tradiciju: imaju vrlo lepu bogatu nošnju, vesele becarce i
svetkovine. Mnogi muzikolozi i etnolozi iz celog sveta dolaze ovamo, kao i
bogati svetski lovci. Ovde je vrlo cesto u lov dolazio Josip Broz Tito,
kao i mnogi domaci i strani državnici. Sada su gosti imucni strani
turisti, koje prihvata Lovacka vila, pored samog Starog kanala, na ivici
prelepe šume. U neposrednoj blizini je i kanal Dunav Tisa Dunav, jednim
delom prokopan koritom starog Dunava, tako da je Monoštor sa svih strana
opkoljen vodom. Tajanstveni rukavci Dunava, smešteni izmedu bajkovitih
šuma, cine da Monoštor predstavlja poseban doživljaj prirode. Nije cudno
da ovde ima tri vikend naselja na kanalima i dva na rukavcima Dunava.
Turisti obilaze crkvu, etno kucu, slikaju se, a omogucen im je foto safari
džipovima kroz šumu, a camcima kroz zaboravljene rukavce Dunava. Domacini
su specijalisti u kuvanju starih jela, a posebno su cuveni po ribljem
paprikašu. Imaju i prvaka gornjeg Podunavlja, dok su Zlatni kotlic Dunava
osvajali desetak puta. U selu postoji Ambulanta, Osnovna škola, Šumska
uprava, Brodogradilišna Radionica, trgovine, kafe barovi, carde. Prošle
godine, dakle 2003. prvi put su organizovano poceli da dolaze turisti na
jednodnevne izlete, ili višednevni boravak u seoskim kucama, sa domacom
hranom. U sportskoj hali održavaju se razna, pa i medunarodna takmicenja,
kao i koncerti. U zavicajnoj biblioteci seoski Literarni klub održava
izložbe i književne susrete, dok dva kulturno umetnicka društva sa svojim
folklorom i izvornim pevanjem ulepšavaju boravak u ovom uvek romanticnom
selu.
Backi Monoštor krasi autenticno kulturno naslede koje se ogleda u mnoštvu
izvornih obicaja, folkloru, jeziku, tradicionalnim narodnim nošnjama hrani
i muzici koje zadržavaju svoj osnovni oblik vec više od 200. godina, a
prirodna bogatstva sela upotpunjuju jedinstveni doživljaj sela.
Samo naselje nalazi se u srcu Specijalnog rezervata prirode Gornje
Podunavlje, koji je zakonski definisan 2001. godine. Odvajkada je stanište
ritskog jelena, srndaca, divlje svinje, lisice, kune, jazavca, orla
belorepana, crne rode i drugih životinjskih vrsta. Ovi plavni tereni
predstavljaju idealno mrestilište svih vrsta dunavske ribe. Što se, pak,
medjunarodnog aspekta zaštite tice, Gornje Podunavlje se zbog izuzetnog
bogatstva ornitofaune nalazi na listi IBA (Important bird area), koje se
ogleda u bogatstvu retkih i ugroženih vrsta na gnježdjenju, kao i znacaju
na migraciji i zimovanju severnih populacija ptica.
U selu se po dugoj tradiciji meštani bave pcelarstvom, pa 2005. godine
osvajaju medalje za najbolji med. Medalje na svetskom nivou osvaja
odgajivacnica rasnih pasa, nemackih ovcara sa nekoliko evropskih
šampionski titula. U selu postoji Lovacko društvo, Karate, Košarkaški i
Fudbalski klub.
Napomena: Tekst preuzet sa sajta www.soinfo.org
DEMOGRAFIJA
U naselju Backi Monoštor živi 3112 punoletnih stanovnika, a prosecna
starost stanovništva iznosi 40,1 godina (37,7 kod muškaraca i 42,4 kod
žena). U naselju ima 1346 domacinstava, a prosecan broj clanova po
domacinstvu je 2,91.
Stanovništvo u ovom naselju veoma je nehomogeno, a u poslednja tri popisa,
primecen je pad u broju stanovnika.
